Người đại diện theo pháp luật của hộ kinh doanh đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo hoạt động kinh doanh tuân thủ quy định pháp luật Việt Nam hiện hành. Hiểu rõ vai trò, trách nhiệm và các điều kiện của người đại diện không chỉ giúp hộ kinh doanh vận hành hợp pháp mà còn bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Cùng Thay đổi giấy tờ khám phá thông tin chi tiết dưới đây để nắm vững các quy định pháp lý!
1. Hộ kinh doanh và vai trò của người đại diện theo pháp luật
Hộ kinh doanh là một mô hình kinh doanh phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt phù hợp với các cá nhân hoặc gia đình muốn hoạt động kinh doanh quy mô nhỏ.
- Theo Điều 79 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh được thành lập bởi một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình, chịu trách nhiệm vô hạn đối với mọi hoạt động kinh doanh. Người đại diện theo pháp luật của hộ kinh doanh là cá nhân đứng tên trong giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc được các thành viên ủy quyền.
- Người đại diện theo pháp luật không chỉ là người thực hiện các giao dịch mà còn chịu trách nhiệm trước pháp luật về mọi hoạt động của hộ kinh doanh. Theo Điều 136 Bộ luật Dân sự 2015, người đại diện phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và thực hiện các quyền, nghĩa vụ trong phạm vi ủy quyền.
- Việc xác định rõ người đại diện giúp cơ quan nhà nước dễ dàng giám sát và liên hệ khi cần thiết. Theo Điều 80 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, người đại diện phải cư trú tại Việt Nam để đảm bảo thực hiện các nghĩa vụ pháp lý. Điều này giúp tăng tính minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động kinh doanh của hộ.
>>>>>> Xem thêm: Thay đổi người đại diện quản lý phần vốn góp theo quy định
2. Ai là người đại diện theo pháp luật của hộ kinh doanh?
Để trả lời câu hỏi “Ai là người đại diện theo pháp luật của hộ kinh doanh?”, cần xem xét các quy định pháp luật hiện hành và các trường hợp cụ thể.
- Trong trường hợp hộ kinh doanh do một cá nhân đăng ký, cá nhân đó đương nhiên trở thành người đại diện theo pháp luật, theo Điều 79 khoản 1 Nghị định 168/2025/NĐ-CP. Người này chịu trách nhiệm vô hạn đối với mọi hoạt động kinh doanh, bao gồm ký kết hợp đồng, nộp thuế, và giải quyết tranh chấp. Đây là trường hợp phổ biến nhất, khi một cá nhân tự mình vận hành và quản lý hoạt động kinh doanh.
- Nếu hộ kinh doanh được thành lập bởi các thành viên hộ gia đình, các thành viên sẽ thỏa thuận và ủy quyền cho một người làm đại diện. Theo Điều 79 khoản 1 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, người được ủy quyền này sẽ được ghi rõ trong giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh. Văn bản ủy quyền cần được lập rõ ràng để tránh tranh chấp về trách nhiệm sau này, đảm bảo tính pháp lý của việc ủy quyền.
- Một điểm đặc biệt là người đại diện không bắt buộc phải là thành viên góp vốn trong hộ kinh doanh. Theo Điều 141 Bộ luật Dân sự 2015, người đại diện chỉ cần được ủy quyền hợp pháp và đáp ứng các điều kiện pháp lý. Điều này mang lại sự linh hoạt, cho phép hộ gia đình chọn người có năng lực quản lý phù hợp để đại diện trước pháp luật.
- Người đại diện theo pháp luật phải có khả năng quản lý và điều hành hoạt động kinh doanh, bao gồm việc ký kết hợp đồng, thực hiện nghĩa vụ thuế, và xử lý các vấn đề pháp lý. Theo Điều 80 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, người này cần cư trú tại Việt Nam để thuận tiện cho việc thực hiện các thủ tục hành chính và giao dịch với cơ quan nhà nước.
3. Điều kiện để trở thành người đại diện theo pháp luật
Để đảm bảo người đại diện theo pháp luật của hộ kinh doanh có đủ năng lực thực hiện các trách nhiệm pháp lý, pháp luật Việt Nam quy định rõ các điều kiện cụ thể.
- Theo Điều 80 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, người đại diện phải là công dân Việt Nam, từ 18 tuổi trở lên, và có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo Điều 20 Bộ luật Dân sự 2015. Điều này đảm bảo rằng người đại diện có khả năng tự mình đưa ra các quyết định pháp lý quan trọng, từ ký hợp đồng đến giải quyết tranh chấp.
- Người đại diện không được thuộc các trường hợp bị cấm theo pháp luật, chẳng hạn như đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị tạm giam, hoặc bị Tòa án cấm hành nghề theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Quy định này nhằm đảm bảo rằng người đại diện có đạo đức và tư cách phù hợp để đại diện cho hộ kinh doanh trong các giao dịch pháp lý và thương mại.
- Ngoài ra, người đại diện cần có kiến thức cơ bản về pháp luật và quản lý tài chính để tránh rủi ro cho hộ kinh doanh. Theo Điều 79 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, họ phải chịu trách nhiệm vô hạn đối với mọi hoạt động kinh doanh, kể cả khi thuê người khác quản lý. Do đó, việc chọn người đại diện có năng lực là yếu tố then chốt để đảm bảo hoạt động kinh doanh ổn định và hợp pháp.
- Một yêu cầu quan trọng khác là người đại diện phải cư trú tại Việt Nam, theo Điều 80 Nghị định 168/2025/NĐ-CP. Điều này giúp cơ quan nhà nước dễ dàng liên hệ và giám sát hoạt động của hộ kinh doanh, đồng thời đảm bảo rằng người đại diện có thể trực tiếp thực hiện các thủ tục pháp lý như nộp thuế hoặc đăng ký kinh doanh.
>>>>>> Xem thêm: Quy định pháp luật về người đại diện pháp luật nước ngoài
4. Câu hỏi thường gặp
Mục này sẽ giải đáp một số thắc mắc phổ biến liên quan đến người đại diện theo pháp luật của hộ kinh doanh, giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về vai trò và trách nhiệm của họ.
Hộ kinh doanh có bắt buộc phải có người đại diện theo pháp luật không?
Có, mọi hộ kinh doanh đều phải có người đại diện theo pháp luật để thực hiện các giao dịch và nghĩa vụ pháp lý. Theo Điều 79 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, người này có thể là cá nhân đăng ký hộ kinh doanh hoặc thành viên được ủy quyền trong hộ gia đình. Quy định này đảm bảo rằng mọi hoạt động kinh doanh đều có một cá nhân chịu trách nhiệm cụ thể, tránh tình trạng chồng chéo trách nhiệm.
Người đại diện theo pháp luật có thể là người nước ngoài không?
Không, theo Điều 80 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, người đại diện theo pháp luật của hộ kinh doanh phải là công dân Việt Nam, từ 18 tuổi trở lên, và có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Quy định này nhằm đảm bảo rằng người đại diện có thể trực tiếp thực hiện các nghĩa vụ pháp lý tại Việt Nam, như đăng ký kinh doanh hoặc nộp thuế.
Có thể thay đổi người đại diện theo pháp luật nhiều lần không?
Có, hộ kinh doanh có thể thay đổi người đại diện theo pháp luật nhiều lần theo nhu cầu, miễn là tuân thủ quy trình nộp hồ sơ tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện, theo Điều 90 Nghị định 168/2025/NĐ-CP. Hồ sơ bao gồm thông báo thay đổi, bản sao giấy tờ tùy thân, và văn bản ủy quyền (nếu có). Quy trình này giúp đảm bảo tính linh hoạt trong quản lý.
Hộ kinh doanh có thể ủy quyền cho người khác quản lý thay người đại diện không?
Có, người đại diện theo pháp luật có thể thuê người khác quản lý hoặc điều hành hoạt động kinh doanh, theo Điều 79 Nghị định 168/2025/NĐ-CP. Tuy nhiên, trách nhiệm pháp lý và tài chính vẫn thuộc về người đại diện và các thành viên hộ gia đình tham gia đăng ký, đảm bảo rằng họ vẫn chịu trách nhiệm cuối cùng.
Người đại diện theo pháp luật của hộ kinh doanh là nhân tố cốt lõi đảm bảo hoạt động kinh doanh hợp pháp và hiệu quả, từ việc ký kết hợp đồng đến thực hiện nghĩa vụ thuế. Để tiết kiệm thời gian và đảm bảo tính chính xác, hãy liên hệ Thay đổi giấy tờ ngay hôm nay để được hỗ trợ toàn diện, đảm bảo thủ tục được thực hiện nhanh chóng và hiệu quả.
