Khi chết thì dữ liệu định danh điện tử của công dân sẽ xử lý thế nào? Trong thời đại số hóa, dữ liệu định danh điện tử đóng vai trò quan trọng trong việc xác thực danh tính và giao dịch trực tuyến của công dân. Việc xử lý dữ liệu này khi cá nhân qua đời không chỉ đảm bảo an ninh thông tin mà còn tránh lạm dụng, bảo vệ quyền lợi của người đã mất và gia đình họ. Cùng Thay đổi giấy tờ tìm hiểu chi tiết để nắm bắt thông tin cần thiết.
1. Khi chết thì dữ liệu định danh điện tử của công dân sẽ xử lý thế nào?
Dữ liệu định danh điện tử của công dân là thông tin cá nhân được lưu trữ trên hệ thống quốc gia, bao gồm số căn cước công dân (CCCD), thông tin sinh trắc học và các dữ liệu liên quan đến xác thực điện tử. Khi một công dân qua đời, việc xử lý dữ liệu này trở nên cấp thiết để ngăn chặn rủi ro như gian lận danh tính hoặc truy cập trái phép vào các dịch vụ trực tuyến.
Theo quy định tại Điều 19 Nghị định 69/2024/NĐ-CP, hệ thống định danh và xác thực điện tử sẽ tự động ghi nhận thông tin về sự kiện tử vong và khóa tài khoản định danh điện tử của người đó. Quá trình này diễn ra một cách tự động, dựa trên dữ liệu từ cơ quan đăng ký hộ tịch, đảm bảo tính kịp thời và chính xác mà không cần can thiệp thủ công từ người thân.
Việc khóa tài khoản có nghĩa là dữ liệu sẽ không còn được sử dụng để xác thực các giao dịch mới, nhưng thông tin cơ bản vẫn được lưu trữ để phục vụ mục đích pháp lý như thừa kế hoặc điều tra.
Trong thực tế, hệ thống sử dụng các nguồn dữ liệu liên kết từ cơ quan y tế và hộ tịch để xác minh sự kiện tử vong, thường trong vòng vài ngày sau khi nhận thông báo chính thức.
2. Cơ chế tự động khóa tài khoản định danh điện tử sau khi tử vong
Hệ thống định danh điện tử quốc gia được thiết kế với tính năng tự động hóa cao để xử lý các sự kiện thay đổi trạng thái cá nhân, bao gồm cả trường hợp tử vong. Khi nhận được thông báo từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền, như Sở Tư pháp hoặc cơ quan đăng ký hộ tịch, hệ thống sẽ kích hoạt quy trình khóa ngay lập tức.
Theo Nghị định 69/2024/NĐ-CP, việc khóa không chỉ dừng lại ở việc vô hiệu hóa quyền truy cập mà còn bao gồm việc đánh dấu dữ liệu là "không hoạt động", ngăn chặn mọi hình thức xác thực sinh trắc học hoặc mã OTP liên quan. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các dịch vụ ngân hàng, y tế và hành chính công ngày càng phụ thuộc vào định danh điện tử.
Người thân của người quá cố không cần phải chủ động yêu cầu khóa, vì hệ thống sẽ tự động đồng bộ dữ liệu từ Giấy chứng nhận tử vong hoặc thông báo từ bệnh viện. Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm hoi, nếu thông tin tử vong chưa được cập nhật kịp thời, có thể xảy ra tình trạng dữ liệu vẫn hoạt động tạm thời, dẫn đến rủi ro tiềm ẩn.
3. Hậu quả pháp lý khi sử dụng dữ liệu định danh điện tử đã khóa
Việc sử dụng dữ liệu định danh điện tử của người đã chết có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng về mặt pháp lý, ảnh hưởng trực tiếp đến cá nhân và tổ chức liên quan. Theo Điều 38 Luật Căn cước 2023, hành vi sử dụng CCCD hoặc dữ liệu định danh đã bị khóa được coi là vi phạm pháp luật, có thể bị xử phạt hành chính hoặc hình sự tùy theo mức độ.
Trong thực tế, các trường hợp vi phạm thường xảy ra do chậm trễ trong thông báo tử vong, dẫn đến tình trạng tài khoản vẫn hoạt động và bị lạm dụng. Pháp luật quy định rõ rằng, ngay cả người thân hợp pháp cũng không được phép sử dụng dữ liệu này cho mục đích cá nhân, trừ khi có quyết định của tòa án trong các vụ việc thừa kế. Hơn nữa, các tổ chức cung cấp dịch vụ trực tuyến phải kiểm tra trạng thái định danh trước khi cho phép giao dịch, nếu không họ cũng có thể bị liên đới trách nhiệm.
4. Trách nhiệm của người thân và cơ quan nhà nước trong việc xử lý dữ liệu
Người thân của công dân qua đời đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hệ thống cập nhật thông tin, mặc dù quy trình khóa là tự động. Họ cần nhanh chóng thông báo sự kiện tử vong cho cơ quan hộ tịch để đảm bảo dữ liệu được đồng bộ kịp thời, tránh tình trạng dữ liệu "treo" gây rủi ro. Cơ quan nhà nước, theo Nghị định 69/2024/NĐ-CP, chịu trách nhiệm chính trong việc xác minh và truyền dữ liệu tử vong đến hệ thống định danh, đảm bảo tính chính xác và bảo mật.
Nếu có sai sót, như thông tin tử vong bị ghi nhận nhầm, người thân có quyền khiếu nại để hệ thống mở khóa tạm thời cho mục đích pháp lý. Các cơ quan này cũng phải lưu trữ dữ liệu đã khóa trong thời hạn quy định, chỉ sử dụng cho các mục đích công ích như thống kê dân số hoặc điều tra. Trong trường hợp dữ liệu liên quan đến tài sản kỹ thuật số, như tài khoản ngân hàng trực tuyến, người thân cần phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý thừa kế, nhưng không được truy cập trực tiếp vào định danh điện tử.
5. Câu hỏi thường gặp
Khi chết thì dữ liệu định danh điện tử có bị xóa hoàn toàn không?
Không, dữ liệu định danh điện tử không bị xóa hoàn toàn mà chỉ bị khóa theo quy định tại Điều 19 Nghị định 69/2024/NĐ-CP. Hệ thống sẽ lưu trữ thông tin cơ bản để phục vụ các mục đích pháp lý như thừa kế hoặc thống kê, nhưng ngăn chặn mọi truy cập và sử dụng mới.
Người thân có thể yêu cầu mở khóa dữ liệu định danh không?
Người thân không được phép yêu cầu mở khóa dữ liệu định danh điện tử cho mục đích cá nhân, vì Điều 38 Luật Căn cước 2023 cấm sử dụng CCCD đã khóa. Chỉ trong các trường hợp đặc biệt, như quyết định của tòa án liên quan đến thừa kế, cơ quan chức năng mới có thể tạm thời kích hoạt một phần dữ liệu.
Thời gian khóa tài khoản định danh mất bao lâu sau khi tử vong?
Thời gian khóa thường diễn ra tự động trong vòng vài ngày sau khi hệ thống nhận thông báo tử vong từ cơ quan hộ tịch, theo Nghị định 69/2024/NĐ-CP. Nếu thông báo chậm trễ, có thể kéo dài hơn, nhưng người thân nên chủ động cung cấp Giấy chứng nhận tử vong để đẩy nhanh quá trình.
Khi chết thì dữ liệu định danh điện tử của công dân sẽ xử lý thế nào? là vấn đề mà mọi công dân cần quan tâm để bảo vệ thông tin cá nhân trong môi trường số. Để được hỗ trợ chi tiết về thủ tục liên quan, hãy liên hệ Thay đổi giấy tờ ngay hôm nay, nơi đội ngũ chuyên gia sẽ đồng hành cùng bạn một cách chuyên nghiệp và hiệu quả.
