Làm gì khi bị người khác mạo danh trên định danh điện tử?

Làm gì khi bị người khác mạo danh trên định danh điện tử? Trong thời đại số hóa, định danh điện tử như VNeID đang trở thành công cụ thiết yếu cho các giao dịch trực tuyến, nhưng cũng dễ bị lợi dụng để mạo danh, gây thiệt hại nghiêm trọng về tài chính và danh dự. Cùng Thay đổi giấy tờ khám phá chi tiết.

Bố cục bài viết

1. Làm gì khi bị người khác mạo danh trên định danh điện tử?

Định danh điện tử, theo quy định tại Nghị định số 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử, là thông tin cá nhân được sử dụng để xác thực danh tính trên không gian mạng, giúp thực hiện các thủ tục hành chính mà không cần giấy tờ vật lý. Tuy nhiên, khi bị mạo danh, bạn có thể gặp rủi ro như tài khoản bị sử dụng để vay vốn trái phép, đăng ký dịch vụ giả mạo hoặc thậm chí tham gia các hoạt động lừa đảo.

Hành vi này không chỉ vi phạm quyền riêng tư mà còn có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý cho nạn nhân nếu không xử lý kịp thời. Theo Điều 19 Nghị định số 69/2024/NĐ-CP, cơ quan quản lý có quyền khóa tài khoản định danh điện tử ngay lập tức khi phát hiện sử dụng trái phép, nhằm ngăn chặn thiệt hại lan rộng.

2. Dấu hiệu nhận biết khi bị mạo danh trên định danh điện tử

Mạo danh trên định danh điện tử thường xảy ra qua các hình thức tinh vi như phishing, phần mềm độc hại hoặc đánh cắp thông tin cá nhân từ dữ liệu rò rỉ. Một dấu hiệu phổ biến là nhận được thông báo lạ từ ứng dụng VNeID, chẳng hạn như yêu cầu xác thực đột ngột hoặc thay đổi địa chỉ email liên kết mà bạn không thực hiện.

Ngoài ra, nếu phát hiện giao dịch tài chính hoặc đăng ký dịch vụ dưới tên bạn mà không có sự đồng ý, đây có thể là dấu hiệu rõ ràng của việc tài khoản bị lợi dụng. Theo Nghị định số 69/2024/NĐ-CP, định danh điện tử phải được bảo mật nghiêm ngặt, và bất kỳ thay đổi nào không được ủy quyền đều là cơ sở để nghi ngờ mạo danh. Bạn cũng nên kiểm tra lịch sử hoạt động trên ứng dụng, nơi có thể hiển thị các lượt đăng nhập từ thiết bị lạ hoặc địa điểm không quen thuộc.

3. Các bước xử lý khi phát hiện mạo danh trên định danh điện tử

Khi nghi ngờ bị mạo danh, việc hành động nhanh chóng là chìa khóa để giảm thiểu thiệt hại. Quy trình xử lý được hướng dẫn dựa trên các quy định pháp lý, tập trung vào việc khóa tài khoản và báo cáo. Dưới đây là các bước cụ thể bạn có thể thực hiện.

Bước 1: Kiểm tra và thu thập bằng chứng

Ngay lập tức truy cập ứng dụng VNeID hoặc cổng thông tin định danh điện tử để kiểm tra các hoạt động gần đây.

Bước 2: Khóa tài khoản định danh điện tử ngay lập tức

Sử dụng chức năng khóa tài khoản trên ứng dụng VNeID bằng cách chọn tùy chọn bảo mật hoặc xác thực lại danh tính qua sinh trắc học.

Bước 3: Báo cáo cho cơ quan chức năng

Gửi báo cáo chi tiết đến Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06) qua cổng thông tin điện tử hoặc đến trực tiếp cơ quan quản lý định danh tại địa phương.

Bước 4: Theo dõi và khôi phục tài khoản

Sau khi báo cáo, theo dõi tiến độ qua email hoặc ứng dụng được cung cấp. Khi cơ quan xác nhận an toàn, thực hiện khôi phục bằng cách xác thực lại qua giấy tờ tùy thân gốc.

4. Hậu quả pháp lý của hành vi mạo danh và biện pháp phòng ngừa

Hành vi mạo danh trên định danh điện tử không chỉ gây thiệt hại cá nhân mà còn bị xử lý nghiêm theo pháp luật. Theo đề xuất sửa đổi Nghị định 144/2021/NĐ-CP, các hành vi chiếm đoạt hoặc sử dụng trái phép tài khoản định danh sẽ bị xử phạt hành chính từ cảnh cáo đến phạt tiền lên đến hàng chục triệu đồng, tùy mức độ.

Nếu liên quan đến lừa đảo như mạo danh công an để yêu cầu cài đặt ứng dụng giả mạo VNeID, thủ phạm có thể đối mặt với truy cứu hình sự theo Bộ luật Hình sự. Nạn nhân cần lưu ý rằng, nếu không báo cáo kịp thời, họ có thể bị liên đới trách nhiệm dân sự từ các giao dịch giả mạo.

Để phòng ngừa, hãy sử dụng mật khẩu mạnh, tránh chia sẻ mã OTP và thường xuyên cập nhật ứng dụng VNeID từ nguồn chính thức. Nghị định số 69/2024/NĐ-CP khuyến nghị người dùng kích hoạt thông báo bảo mật để phát hiện sớm các hoạt động đáng ngờ.

5. Câu hỏi thường gặp